TS Mai AnhTuấn: Tôi không chấp nhận giám đốc tầm thường | Báo Công Thương

TS Mai AnhTuấn: Tôi không chấp nhận giám đốc tầm thường |  Báo Công Thương

Dàn diễn viên phim “Mắt biếc” sau 3 năm: Người thành đạt, kẻ ồn ào

Mai Anh Tuấn nổi bật trong giới phê bình điện ảnh và văn học với những bài viết thể hiện quan điểm thẳng thắn, góc nhìn gần gũi và riêng biệt, anh đã có những chia sẻ với phóng viên về nghề phê bình điện ảnh và thực trạng của điện ảnh Việt Nam hiện nay.

Anh có thể cho một bức tranh rõ hơn về nghề phê bình? Có phải các nhà phê bình luôn chỉ trích?

Chúng ta thường hiểu phê bình thường là phê bình, hạ thấp một giá trị hay một chủ đề văn học nào đó. Xét về bản chất, phê bình ở đây là hoạt động cắt nghĩa, đánh giá và cố gắng xác định vị trí của một cuốn sách, một tác phẩm văn học, một bộ phim trong dòng chảy của đời sống văn học nghệ thuật. Phê bình là tiếng nói rất quan trọng trong đời sống văn hóa nghệ thuật. Để phát triển một cách lành mạnh, đời sống sáng tạo nghệ thuật cần được đánh giá, chúng ta cũng cần cố gắng xây dựng một cách đánh giá khách quan và chất lượng nhất.

Nhà phê bình điện ảnh và văn học Mai Anh Tuấn:
Nhà phê bình điện ảnh và văn học Mai Anh Tuấn

Phê bình, nghiên cứu văn học – điện ảnh là niềm đam mê từ lâu của anh hay chỉ là một công việc tình cờ?

Tôi đến từ một ngôi làng, từ khi còn nhỏ tôi đã bắt đầu xem phim và phim. Hồi đó gọi là màn ảnh rộng, càng lớn thì những ký ức về điện ảnh càng theo đuổi mãnh liệt hơn. Tuy nhiên, để bước vào con đường phê bình, hoạt động nghiên cứu phải có sự nghiên cứu bài bản. Tôi cũng đã tham gia khóa học về Nghiên cứu Điện ảnh của Quỹ Ford do Mỹ mở và tài trợ cho Việt Nam. Tôi đã học hơn một năm để có những kiến ​​thức cơ bản về điện ảnh. Thấm thoắt đã 15-16 năm rồi, đó cũng là điều kiện để tôi dấn thân sâu hơn vào phê bình điện ảnh và văn học.

Theo bạn, có cần thiết phải đi xem tất cả các bộ phim vì công việc không?

Với nghề viết bình luận phim, review phim, đúng là cần phải xem phim mới, ra rạp. Tôi cũng có khoảng thời gian 2-3 năm làm công việc này. Khi tôi bắt đầu làm việc ở một số tờ báo, do tính chất của những tờ báo này đòi hỏi tính thời sự, cập nhật nên tôi thường phải ra rạp để xem, hoặc xem những bộ phim gần với thời điểm viết bài nhất. Tuy nhiên, những năm gần đây, do có ý định chuyển hướng, tôi không viết các bài phê bình ở dạng phê bình phim nữa mà đi sâu vào phê bình các vấn đề của điện ảnh. Ví dụ như các vấn đề về xây dựng kịch bản, nghệ thuật làm phim, đặc biệt là phong cách đạo diễn. Vì vậy, gần đây tôi không còn phải thường xuyên đến rạp để xem phim mới nữa.

Tuy nhiên, tôi cũng phải chia sẻ rằng một nhà phê bình phim không phải là người lúc nào cũng có mặt ở rạp để giả vờ cập nhật phim mới. Một nhà phê bình phim hoàn toàn có thể có sự lạc hậu, đứng xa so với những bộ phim vừa ra rạp để có thể có những đánh giá khác.

Để giải mã tác phẩm, nhà phê bình cần có những phẩm chất gì?

Để đánh giá một nhà làm phim, bắt buộc nhà phê bình phải xem phim của đạo diễn đó để hiểu nó là gì và làm thế nào để làm ra bộ phim đó. Điều này rất quan trọng vì nếu mình không hiểu quá trình làm phim hay sự thay đổi hướng đi của đạo diễn thì sẽ rất khó để đưa ra đánh giá. Đặc biệt, để đánh giá một đạo diễn có sự nghiệp làm phim rộng lớn và phức tạp, cần phải mở rộng tầm quan sát của các nhà phê bình phim.

Khi viết về những đạo diễn được coi là lôi cuốn và nguy hiểm, tôi phải dành nhiều thời gian để đọc và tìm hiểu mọi thứ xung quanh họ, kể cả những nghiên cứu trước đây, từ đó tôi có thể đưa ra những nhận định và cách tiếp cận của riêng họ. Bên cạnh đó, khi viết về phong cách đạo diễn, nhà phê bình ít nhất phải nêu ra được hình dáng riêng, nét riêng của mình. Điều này rất khó và để làm được nó cần phải quan sát và nghiên cứu rất cẩn thận. Nhìn chung, công việc nghiên cứu phong cách đạo diễn rất hấp dẫn nhưng cũng đầy thử thách.

Theo chia sẻ của anh, nghề phê bình đòi hỏi chuyên môn cao và kiến ​​thức rộng, vậy anh có nghĩ rằng điện ảnh Việt Nam đang thiếu những nhà phê bình có trình độ?

Tôi nghĩ dùng từ “thiếu hụt” là hơi quá. Thực tế chúng ta đang thấy đời sống tiếp nhận phim, trong đó có phê bình, đánh giá phim ở Việt Nam tương đối phong phú, nhưng chất lượng chuyên môn chưa sâu. Tôi thấy trên các hoạt động truyền thông của báo chí, hầu hết các bài viết về phim chỉ mang tính chất thông tin. Thậm chí, một số bài báo còn soi xem phim có cảnh nóng hay không và cố quan trọng hóa chi tiết đó.

Đúng là có một thực tế là rất ít nhà phê bình phim thực sự có uy tín và có tiếng nói trong đời sống điện ảnh Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, chúng tôi thấy một cộng đồng người trẻ xem phim, họ bắt đầu tìm hiểu, họ bắt đầu tham gia các khóa học về cảm nhận và phân tích phim, và tôi nghĩ rằng cộng đồng đó bắt đầu có sự đánh giá cao. về bản thân là tương đối tốt, nhưng qua truyền thông, báo chí, tôi thấy chúng ta đang thiếu những nhà phê bình điện ảnh, nhà phê bình phim chuyên nghiệp.

Việc thiếu các nhà phê bình chuyên nghiệp đã dẫn đến một lực lượng “phê bình tự do” trên mạng xã hội bày tỏ quan điểm dưới “chiếc áo” tự xưng là cảm nhận, bình luận, đánh giá phim và một số người. Sử dụng những từ rất tiêu cực. Theo bạn, đây là quyền tự do ngôn luận hay đây là một vấn nạn cần phải loại bỏ?

Sự xuất hiện của các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Youtube cho thấy một thực tế là hiện nay, việc tiếp nhận văn hóa, nghệ thuật nói chung đang đi vào tính cá nhân hóa khá cao. Điều này có nghĩa là mỗi khán giả, mỗi người xem, mỗi công chúng đều có quyền được đánh giá và tôi cho rằng hoạt động họ đánh giá, đưa ra quan điểm về một bộ phim nào đó trên mạng xã hội là trên hết. Đó là tất cả các quyền cá nhân của họ. Chúng ta có thể lắng nghe và tôn trọng họ ở mức độ nào tùy thuộc vào thái độ của chúng ta. Trên thực tế, không thể có cách nào để hạn chế hoặc cấm hoàn toàn hoạt động này.

Thứ hai, trong việc nghiên cứu để đánh giá một bộ phim, diễn giải một bộ phim mà đưa ra vài câu mang tính chất hạ thấp ngay một bộ phim nào đó hoặc có ý anti bộ phim đó, tôi cho rằng thái độ đó không thực sự tốt. Vì phê bình không phải như vậy, phê bình là bằng kiến ​​thức và hiểu biết của mình để có thể đánh giá và diễn giải một bộ phim với góc nhìn chuyên nghiệp chứ không phải bằng những nhận xét hời hợt hay cảm tính. đếm.

Hiện tượng đó trên mạng khá nhiều và cũng ảnh hưởng ít nhiều đến bộ phim cụ thể. Một số phim ra rạp có thể bị bỏ rơi ngay lập tức do phản ứng của công chúng trên mạng. Có lẽ, trong bối cảnh đó, chúng ta đang chờ đợi những tiếng nói chuyên nghiệp hơn và đặc biệt là sự vào cuộc mạnh mẽ, hiệu quả từ các cơ quan báo chí, đặc biệt là báo nói. liên quan đến văn hóa, nghệ thuật. Sau đó, họ có thể tạo ra một môi trường tranh luận, một môi trường đánh giá lành mạnh hơn.

Anh đánh giá điện ảnh Việt Nam những năm qua được và chưa được ở những khía cạnh nào?

Trong 20 năm qua, với tư cách là một khán giả, một người theo dõi điện ảnh Việt Nam, tôi cho rằng điện ảnh Việt Nam tương đối khởi sắc.

Thứ nhất, điện ảnh Việt Nam đang có dấu hiệu của một nền điện ảnh, tức là chúng ta bắt đầu đánh giá phim ra rạp phải có doanh thu, phim ra rạp phải gây chú ý. từ công chúng. Đây là một dấu hiệu tốt bởi vì nếu chúng ta muốn có một ngành công nghiệp điện ảnh thịnh vượng, thì điều đó phải đến từ việc có những bộ phim có doanh thu lớn.

Thứ hai, chúng ta đã có những bộ phim ít nhiều gây được sự chú ý trong làng điện ảnh quốc tế, đặc biệt là một trong những bộ phim được gọi là nghệ thuật. Từ những bộ phim ở giai đoạn đầu như: “Mùa len trâu” của Nguyễn Võ Nghiêm Minh, phim “Bi, đừng sợ!” của Phan Đăng Di hay phim Đập cánh giữa không trung của Nguyễn Hoàng Điệp. Đây là những bộ phim bắt đầu có tiếng nói và dấu ấn nhất định tại một số phim dự thi liên hoan phim quốc tế. Tôi nghĩ dòng phim này còn rất khiêm tốn và ít ỏi nhưng cũng cho thấy sự sáng tạo của các nhà làm phim, đặc biệt là các đạo diễn trẻ.

Thứ ba, về sản phẩm điện ảnh, chúng ta có sự đa dạng về thể loại. Trước đây, chúng ta chủ yếu làm phim chiến tranh, về người lính, về cuộc sống nông thôn Việt Nam nhưng vài năm trở lại đây, chúng ta thấy các thể loại phim có sự cải tiến không ngừng. Chúng ta bắt đầu có những thể loại phim mới như phim hành động, phim xác sống, Phim tiểu sử và các thể loại khác làm phong phú thêm đời sống điện ảnh và chúng ta đang bắt đầu có xu hướng chạy theo, học theo một số nền điện ảnh lớn trên thế giới.

Thứ tư, khán giả điện ảnh Việt Nam ngày càng quan tâm đến điện ảnh Việt Nam. Họ vẫn xem phim Hollywood hay phim Hàn Quốc nhưng vẫn dành sự yêu thích nhất định cho phim Việt Nam và họ có những lựa chọn, đánh giá tương đối thú vị. Vì vậy, từ điều này, chúng ta có thể tin tưởng rằng nếu các nhà làm phim Việt Nam tiếp tục làm ra những bộ phim có chất lượng thì thị trường điện ảnh Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển rất mạnh mẽ.

Ở góc độ một nhà phê bình, anh có kỳ vọng gì cho điện ảnh Việt Nam trong tương lai?

Tôi không kỳ vọng lắm nhưng cũng có phần nào hình dung điện ảnh Việt Nam sẽ phát triển như thế nào trong vài năm tới. Từ quan sát của tôi sẽ có ba hướng:

Hướng thứ nhất là dòng phim ra rạp chinh phục khán giả sẽ là dòng phim chúng ta tạm gọi là dòng phim thị trường hay thương mại. Theo tôi, thương mại, thị trường hay nghệ thuật thì cũng là điện ảnh với mục đích tăng doanh thu. Hiện tại, các nhà sản xuất phim tại Việt Nam đang nhìn nhận thị trường điện ảnh là một thị trường rất tiềm năng và là hình thức thu lợi nhuận khá tốt trong những năm tới. Có một thực tế là rất nhiều người có tiền muốn làm phim, bởi họ coi đây là một cơ hội kinh doanh. Tôi nghĩ đó là chuyện rất bình thường và chúng ta phải thấy rằng những sản phẩm đó sẽ xuất hiện khá nhiều trong đời sống điện ảnh.

Hướng thứ hai, tôi cho rằng điện ảnh Việt Nam sẽ đa dạng thể loại và tiếp tục có nhiều thể loại mới: thể loại hành động, hài lãng mạn – rom-com tiếp tục lên ngôi, thể loại kinh dị, tiểu thuyết. lịch sử cũng sẽ tiếp tục xuất hiện. Các thể loại sẽ không ngừng phát triển, điều này xuất phát từ việc chúng ta học hỏi mô hình hoạt động sản xuất phim ở nước ngoài. Điện ảnh nước ngoài có nhiều thể loại và vì vậy chúng ta thấy các nhà sản xuất không ngừng chinh phục các đối tượng khán giả khác nhau, thị hiếu điện ảnh khác nhau.

Hướng thứ ba là giảm dần, thậm chí mất hẳn điện ảnh nhà nước, tức là vắng bóng phim do nhà nước đặt hàng, nhà nước sản xuất. Bởi hiện nay, chúng ta không còn hãng phim nhà nước và chỉ có phim nhà nước đặt hàng chiếu vào dịp lễ, tết. Điều này khiến các nhà làm phim xuất thân từ điện ảnh nhà nước hoặc sống dựa vào kinh phí nhà nước gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình làm phim. Tôi mong rằng có thể có một quỹ, một cơ chế tài chính nào đó trong việc đầu tư cho làm phim nghệ thuật để chúng ta có một nền điện ảnh nghệ thuật song hành với điện ảnh thương mại. .

Cám ơn rất nhiều.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *